انتقال بمب‌افکن‌های راهبردی بی‌-‌۱‌بی لنسر (B-1B Lancer) آمریکا به بریتانیا در روزهای اخیر توجه تحلیلگران نظامی را جلب کرده است. این اقدام هم‌زمان با تشدید حملات به اهدافی در ایران صورت گرفته است و برخی گزارش‌ها از شدت انفجارهایی حکایت دارند که شاهدان عینی آن‌ها را «شبیه زمین‌لرزه» توصیف کرده‌اند. 

به گزارش گلف‌نیوز، تصاویر و ویدیوهایی که از پایگاه هوایی آر‌ای‌اف فرفورد در غرب انگلستان منتشر شده است، نشان می‌دهد این بمب‌افکن‌ها در حال بارگیری مهمات سنگین سنگرشکن‌اند، تسلیحاتی که برای نفوذ به سازه‌های بتنی تقویت‌شده و تاسیسات عمیق زیرزمینی طراحی شده‌اند. همین موضوع باعث شده است بسیاری از کارشناسان نظامی احتمال دهند که تمرکز حملات آینده بر زیرساخت‌های زیرزمینی جمهوری اسلامی، از جمله پایگاه‌های موشکی و مراکز فرماندهی، باشد.

گزارش‌ها حاکی از آن است که در محفظه تسلیحاتی برخی از این هواپیماها بمب‌های هدایت‌شونده دقیق موسوم به مهمات تهاجم مستقیم مشترک (JDAM) بارگیری شده است، که می‌توانند با استفاده از سامانه‌های ناوبری ماهواره‌ای به دقت بالا به اهداف مشخص اصابت کنند و برای تخریب سازه‌های مستحکم یا پناهگاه‌های زیرزمینی به کار گرفته می‌شوند. برخلاف موشک‌های کروز که از فاصله بسیار دور شلیک می‌شوند، استفاده از چنین بمب‌هایی مستلزم آن است که بمب‌افکن تا فاصله‌ حدود ۴۰ کیلومتری به هدف نزدیک شوند. این موضوع نشان می‌دهد چنین حملاتی معمولا زمانی امکان‌پذیر است که سامانه‌های پدافند هوایی طرف مقابل تا حد زیادی تضعیف شده باشند.

بمب‌افکن بی‌ـ۱بی لنسر یکی از مهم‌ترین هواپیماهای تهاجمی دوربرد نیروی هوایی آمریکا به شمار می‌رود. این هواپیما که در دهه ۱۹۸۰ وارد خدمت شد، ابتدا برای ماموریت‌های هسته‌ای طراحی شده بود، اما پس از پایان جنگ سرد نقش آن تغییر پیدا کرد و به یکی از ستون‌های اصلی عملیات‌های تهاجمی متعارف آمریکا تبدیل شد. 

هواپیمای بی‌ـ‌۱ قادر است ۳۴ تن تسلیحات حمل کند و با سرعتی نزدیک به مافوق صوت، تا مسافت‌های بسیار طولانی پرواز کند. ظرفیت بالای حمل مهمات به این بمب‌افکن اجازه می‌دهد در یک ماموریت تعداد زیادی بمب هدایت‌شونده یا موشک کروز را علیه اهداف مختلف به کار گیرد. همین ویژگی باعث شده است که در عملیات‌های موسوم به «حمله عمیق» علیه اهداف مستحکم، از جمله انبارهای تسلیحاتی یا مراکز فرماندهی زیرزمینی، نقش مهمی ایفا کند.

یکی از ویژگی‌های فنی برجسته بی‌ـ‌۱ بال‌های متغیر این هواپیما است که می‌توانند بسته به مرحله پرواز به جلو یا عقب حرکت کنند. هنگام برخاستن یا فرود، قرار‌گیری بال‌ها در حالت بازتر باعث افزایش نیروی بالابرنده می‌شود و کنترل هواپیما را آسان‌تر می‌کند. در مقابل، هنگامی که بال‌ها به عقب جمع می‌شوند، مقاومت هوا کاهش پیدا می‌کند و هواپیما می‌تواند با سرعت بالاتر و کارایی بیشتر پرواز کند. این طراحی باعث شده است که بی‌ـ‌۱ بتواند هم بار تسلیحاتی سنگین را تا مسافت‌های طولانی حمل کند و هم در صورت نیاز، با سرعت بالا به منطقه هدف نزدیک شود.

تحلیلگران نظامی معتقدند اگر از چنین بمب‌افکن‌هایی در عملیات اخیر استفاده شده باشد، اهداف احتمالی می‌تواند مجموعه‌ای از تاسیسات زیرزمینی را شامل شود که طی سال‌های گذشته در گزارش‌های مختلف به آن‌ها اشاره شده است؛ از جمله این اهداف شبکه‌هایی از تونل‌ها و پایگاه‌های زیرزمینی‌اند که در رسانه‌های جمهوری اسلامی از آن‌ها با عنوان «شهرهای موشکی» یاد می‌شود. این مجموعه‌ها معمولا در دل کوه‌ها یا در اعماق زمین ساخته شده‌اند و برای نگهداری موشک‌های بالستیک، پهپادها و تجهیزات پرتاب طراحی شده‌اند. هدف از ساخت چنین تاسیساتی افزایش مقاومت در برابر حملات هوایی و دشوار کردن شناسایی و انهدام آن‌ها برای دشمن است.

کارشناسان نظامی می‌گویند یکی از راهبردهای معمول برای مقابله با چنین تاسیساتی، هدف‌گیری ورودی‌های تونل‌ها، مسیرهای دسترسی یا بخش‌هایی از شبکه زیرزمینی است که امکان استفاده از موشک‌ها و تجهیزات را فراهم می‌کند. در چنین حالتی، حتی اگر تمامی موشک‌ها به‌طور مستقیم نابود نشوند، تخریب ورودی‌ها یا مسیرهای اصلی می‌تواند باعث شود این تسلیحات داخل پایگاه‌های زیرزمینی محبوس شوند و امکان استفاده از آن‌ها در میدان نبرد از بین برود.

گزارش‌هایی که از شدت انفجارهای اخیر منتشر شده نیز توجه بسیاری را جلب کرده است. برخی شاهدان گفته‌اند که لرزش ناشی از انفجارها به حدی بوده است که احساس کرده‌اند زمین‌لرزه رخ داده است. کارشناسان می‌گویند چنین پدیده‌ای می‌تواند زمانی رخ دهد که انفجارهای قدرتمند در عمق زمین یا در تاسیسات زیرزمینی رخ دهند، زیرا موج انفجار در داخل خاک یا سنگ گسترش پیدا می‌کند و لرزش‌های قابل توجهی ایجاد می‌کند.

استقرار این بمب‌افکن‌ها در بریتانیا علاوه بر جنبه عملیاتی، پیام سیاسی و راهبردی نیز دارد. پایگاه آر‌ای‌اف فرفورد یکی از مهم‌ترین پایگاه‌های مورد استفاده نیروی هوایی آمریکا در اروپا محسوب می‌شود و باند طولانی‌اش برای استقرار بمب‌افکن‌های سنگین بسیار مناسب است. استفاده از این پایگاه به بمب‌افکن‌ها اجازه می‌دهد بدون نیاز به پرواز مستقیم از خاک آمریکا، به مناطق عملیاتی در خاورمیانه نزدیک‌تر شوند و ماموریت‌های طولانی را با کارایی بیشتری انجام دهند.

در عین حال، تعداد بمب‌افکن‌های بی‌-۱ در خدمت نیروی هوایی آمریکا به‌نسبت محدود است و بر اساس برخی برآوردها، حدود ۴۰ فروند از این هواپیماها عملیاتی‌اند. همین موضوع باعث می‌شود که استفاده از آن‌ها در هر عملیات نظامی از نظر نمادین و عملیاتی اهمیت بالایی داشته باشد. به گفته برخی تحلیلگران، استقرار این هواپیماها در بریتانیا می‌تواند پیامی آشکار درباره آمادگی آمریکا برای استفاده از توان تهاجمی سنگین علیه اهداف مستحکم در ایران باشد.

هم‌زمان با این تحولات نظامی، درگیری‌ها در منطقه نیز ابعاد گسترده‌تری پیدا کرده است. حملات به زیرساخت‌های انرژی، مسیرهای کشتیرانی و تاسیسات نفتی در خلیج فارس نگرانی‌هایی درباره امنیت عرضه جهانی انرژی ایجاد کرده است؛ به‌ویژه مسیرهای دریایی نزدیک به تنگه هرمز در هفته‌های اخیر بارها هدف حملات قرار گرفته‌اند.